Pierścieniak (Stropharia rugosoannulata) grzybnia ziarnista 1 l

Instrukcja uprawy

Dlaczego pierścieniak

Stropharia rugoso-annulata to gatunek dla kogoś, kto chce prostej uprawy na słomie zbóż. Nakłady są niewielkie, grzyb stosunkowo odporny na choroby i szkodniki. Wartości odżywcze i smakowe — porównywalne z pieczarką.

Jak wygląda owocnik

Kapelusz: żółtobrązowy lub czerwonobrązowy, średnica 5-20, a nawet 25 cm. Trzon biały albo kremowy, długość 9-10 cm, grubość 10-16 mm. Między kapeluszem a trzonem znajduje się osłona o konsystencji waty; po pęknięciu przybiera kształt gwiaździsty — to najpewniejszy sposób odróżnienia pierścieniaka od grzybów-chwastów, które czasem pojawiają się w uprawie. Młode kapelusze mają zgrubienia, które później zanikają lub zostają jako białe cętki.

Temperatura

• Optimum dla wzrostu grzybni: 25-27ºC.
• Powyżej 30ºC wzrost gwałtownie hamuje.
• Przy 35ºC grzybnia zamiera.
• Przy 5ºC wzrost również ustaje.
• Owocowanie: mniej wymagające — plon jest podobny w 10 i w 20ºC.

Wahania temperatury są groźniejsze niż sama jej wartość. Skutkiem jest skraplanie pary wodnej w podłożu, obumieranie grzybni i czernienie słomy. Najczęściej dotyczy to upraw w inspektach, gdzie regulacja temperatury jest ograniczona.

Wilgotność podłoża

Grzybnia rośnie najintensywniej przy wilgotności podłoża 70%. Zarówno wzrost wilgotności powyżej tej wartości, jak i jej spadek szybko zmniejszają tempo przerastania.

Odczyn

Przed zaszczepieniem podłoże powinno mieć odczyn zbliżony do obojętnego (pH=7). W trakcie rozwoju grzybni pH się obniża i w późnej fazie kwaśny odczyn jest korzystny — ogranicza wzrost grzybów konkurencyjnych.

Światło

W całkowitej ciemności owocniki się nie tworzą. W uprawie pod dachem, np. w piwnicy, skrzynie stawiamy przy oknach albo dostawiamy światło sztuczne.

Gdzie prowadzić uprawę

Na wolnym terenie: na balotach słomy, w inspektach, na zagonach w gruncie. Oraz w pomieszczeniach.

Baloty słomy

Metoda najmniej absorbująca. Balot nawilżamy, szczepimy grzybnią (patrz rozdział o szczepieniu) i stawiamy bezpośrednio na ziemi, w miejscu cienistym i osłoniętym od wiatru.

Pielęgnacja to utrzymanie wilgotności słomy. Gdy warstwa wierzchnia przeschnie na głębokość około 2 cm, polewamy balot wodą — najlepiej konewką z drobnym sitkiem. Jednorazowo nie więcej niż 2-3 litry wody na balot.

Krótkie opady grzybni nie szkodzą. Przy opadach trwających ponad 3-4 dni baloty przykrywamy folią i zdejmujemy ją po ustaniu deszczu. Wygodnym rozwiązaniem jest niski tunel foliowy w cieniu, z odstępem 30 cm między folią a balotami, żeby powietrze stale się ruszało. Zacieniony tunel chroni słomę od przegrzania, ogranicza nocne wychładzanie i ułatwia utrzymanie wilgotności.

Uprawę wiosenną zakładamy w końcu maja lub na początku czerwca. Grzyby pojawiają się po 2-4 miesiącach — na balocie albo na ziemi obok niego. Owocniki wyrastają na górze, po bokach, czasem wewnątrz balotu, dlatego trzeba go przeglądać, odchylając słomę.

Zdarza się, że grzybnia dobrze przerasta słomę i jest widoczna pod powierzchnią, a owocowania nie ma. Wtedy nakładamy okrywę warstwą 4-5 cm i utrzymujemy ją stale wilgotną — owocniki powinny wyjść w ciągu 3-4 tygodni.

Uprawa założona wiosną owocuje zwykle do późnej jesieni, dopóki temperatura nie spadnie poniżej 10ºC. Przy niskich temperaturach plon jest niższy, a rzuty rzadsze; przy wyższych owocniki idą jeden po drugim i plon jest wyższy, ale uprawa wyczerpuje się szybciej. Plon ogólny: 4-10 kg grzybów z balotu.

Uprawa założona na początku jesieni daje grzyby późną jesienią, a po przezimowaniu — wczesny plon wiosenny, z dalszym owocowaniem do września. Na zimę trzeba ją zabezpieczyć przed przemarznięciem: po nastaniu słabych mrozów (ok. 2ºC) okrywamy baloty matami ze słomy, liśćmi lub gałęziami, wczesną wiosną okrycie zdejmujemy.

Inspekt

Warunki są tu najlepsze. Dno inspektu wykładamy folią perforowaną — izoluje podłoże od ziemi, częściowo chroni słomę przed pleśniami i szkodnikami, a jednocześnie pozwala grzybni wrosnąć później w glebę i pobierać z niej wodę oraz składniki mineralne.

Nawilżoną słomę układamy warstwami i udeptujemy. Silne ubicie jest istotne — grzybnia rozwija się wtedy lepiej. Docelowa wysokość podłoża: 25 cm.

• Pierwsza warstwa słomy około 5 cm, bezpośrednio na folii — wysiewamy na nią 1/3 grzybni przeznaczonej na to podłoże. Grzybnię trocinową lub słomiastą trzeba wcześniej rozkruszyć; grzybnia ziarnista wysiewa się łatwiej.
• Dokładamy słomę do wysokości około 20 cm, licząc od folii, wyrównujemy powierzchnię i posypujemy ją równomiernie resztą grzybni.
• Na wierzch kładziemy warstwę wilgotnej słomy grubości 5-8 cm.

Zużycie grzybni: 1 litr na m² uprawy, tj. około 0,5 kg.

Podłoże przykrywamy wilgotnym workiem jutowym albo kilkoma warstwami papieru i pilnujemy, by pozostawały wilgotne. Okna inspektowe cieniujemy czarną folią lub matami słomianymi. Dopóki temperatura sprzyja grzybni, nie wietrzymy. Jeśli wewnątrz dochodzi do 30ºC, uchylamy okna.

Przerastanie podłoża trwa, zależnie od temperatury, 3-5 tygodni. Na przerośnięte podłoże nakładamy ziemię okrywową — ona warunkuje wiązanie owocników. Odczyn okrywy lekko kwaśny (pH=5,7-6), grubość warstwy około 5 cm.

Po nałożeniu okrywy pielęgnacja to regulacja jej wilgotności. Podlewamy umiarkowanie, tak aby woda nawilżała okrywę i nie przechodziła do podłoża; nie dopuszczamy też do jej przesuszenia. Jednorazowa dawka do 1,5 litra na m².

Około 10-14 dni po nałożeniu okrywy, gdy strzępki są już tuż pod jej powierzchnią, zaczynamy wietrzenie — uchylamy okna inspektowe i zdejmujemy czarną folię oraz maty. Wietrzenie przekłada się na wielkość i jakość plonu.

Pierwsze zbiory: po 4 tygodniach od nałożenia okrywy. Od zawiązka do pełnej dojrzałości mija 10-12 dni. W okresie zbiorów utrzymujemy wysoką wilgotność, zraszając uprawę co 2-4 dni. Owocniki zbieramy, gdy osłona okrywająca blaszki jest już przerwana, a kapelusz ma jeszcze kształt dzwonu — wykręcając je z okrywy lub podłoża. Dołki zasypujemy okrywą, resztki owocników usuwamy z zagonu. Plonowanie idzie w kilku rzutach; dwa pierwsze są najobfitsze.

Termin zakładania: najczęściej od połowy maja, żeby ominąć przymrozki — wtedy podłoże wykorzystamy w ciągu jednego roku. Przy późniejszym starcie część plonu przychodzi w roku następnym, po przezimowaniu. Przy silnych mrozach inspekt trzeba okryć, żeby grzybnia nie przemarzła.

Zagon w gruncie

Prowadzenie jak w inspekcie. Kopiemy dół o głębokości 25 cm i szerokości 80-100 cm; długość zależy od skali uprawy, przy czym powierzchnia zagonu nie powinna być mniejsza niż 1 m². Wykop wykładamy folią perforowaną, dalej postępujemy jak przy inspekcie.

Pomieszczenie

Najczęściej piwnica. Jeśli jest ogrzewana, termin założenia uprawy jest dowolny. Podłoże umieszczamy w skrzynkach o powierzchni nie mniejszej niż 0,5 m² i głębokości 25 cm; zasady prowadzenia jak w inspekcie. W okresie wzrostu grzybni utrzymujemy temperaturę powietrza 20-25ºC — to daje temperaturę podłoża 25-27ºC i szybkie przerośnięcie strzępkami. W czasie zawiązywania i dorastania owocników trzeba zapewnić dostęp światła.

Plon

Niezależnie od metody: od kilku do kilkunastu kilogramów z 1 m².

Odmiany

W uprawie jest kilka odmian pierścieniaka, różniących się dość wyraźnie cechami morfologicznymi i barwą, a nieznacznie wymaganiami uprawowymi. Część z nich zawiązuje owocniki bez okrywy — te najlepiej nadają się na baloty słomy.

Metoda ściółkowa i kopcowa

Podłożem w obu jest słoma, trociny, kora i dobrze przefermentowany (tzw. zimny) kompost. Przydają się też gałęzie i pędy krzewów pocięte w rozdrabniaczu ogrodowym na drobne kawałki oraz kora. Proporcje dowolne, zależnie od przeznaczenia. Mieszaninę trzeba przed użyciem dobrze nawilżyć wodą.

Ściółkowa

Zakładamy ją w ogrodzie, na zagonach między rzędami roślin, np. warzyw. Międzyrzędzia lub ścieżki między zagonami pogłębiamy o około 5-10 cm. Wkładamy pierwszą warstwę mieszaniny słomy, trocin, kompostu i kory o grubości około 2-3 cm, a na nią wysiewamy grzybnię w ilości 0,5 kg/m². Przykrywamy drugą warstwą mieszaniny grubości około 5 cm i dosypujemy niewielką ilość kory.

Materiał w międzyrzędziach działa jak ściółka: chroni glebę zagonu przed wysychaniem i ogranicza chwasty. Grzybnia rozrasta się w takim środowisku dość szybko i nie szkodzi roślinom obok. Uprawa założona wiosną, przy sadzeniu warzyw, może dać grzyby już latem. Owocniki wyrastają najczęściej na obrzeżach międzyrzędzi lub nieco dalej, wśród uprawianych roślin. Pielęgnacja to okresowe nawilżanie — w praktyce dzieje się przy podlewaniu zagonu.

Kopcowa

Miejsce ocienione, np. na skraju ogrodu, przy krzewach lub drzewach, tam gdzie rzadko zaglądamy. Wybieramy ziemię na głębokość ok. 15-20 cm i odkładamy ją na skraj wykopu. Wykop wypełniamy wilgotną mieszaniną trocin, kompostu i słomy (proporcje dowolne), usypując w części środkowej kopiec wysokości ok. 40 cm. Mieszaninę nakładamy warstwami po 5 cm, przesypując je grzybnią; zużycie grzybni jak w metodzie ściółkowej. Gotowy kopiec zasypujemy ziemią z wykopu.

Pielęgnacja: stała wilgotność gleby okrywającej kopiec. Naturalne opady uprawie nie szkodzą. Plonowanie przebiega podobnie jak w metodzie ściółkowej, ale jest znacznie obfitsze.

Więcej informacji, porad i przepisów kulinarnych: mykogo.pl