Polówka wiązkowa (Agrocybe aegerita, znana też jako pioppino i polnička topolová) daje się prowadzić na dwa sposoby, które mają ze sobą niewiele wspólnego poza gatunkiem grzyba. Jeden to inwestycja w drewno na kilka sezonów. Drugi to cykl zamknięty w foliowym worku, powtarzalny o każdej porze roku. Wybór między nimi warto zrobić świadomie, bo wymagają innego sprzętu, innego miejsca i innej cierpliwości.
Ścieżka pierwsza: klocek drewna
Co trzeba przygotować
Podstawą są klocki, kłody i pnie drzew liściastych ścięte 1-3 miesiące wcześniej, o średnicy 15-20 cm i długości 50 cm. Polówka najlepiej rośnie na topoli i osice; z drzew twardych sprawdza się buk i grab. Poza drewnem potrzebna jest grzybnia, nylonowy worek lub folia stretch do owinięcia klocka oraz parafina albo wosk do zaślepienia otworów po szczepieniu.
Dwie techniki szczepienia
Sam zabieg przebiega tak samo jak przy boczniaku ostrygowatym. Drewno tniemy na kawałki o długości 20-50 cm — i tu pojawia się pierwszy kompromis: krótszy klocek grzybnia skolonizuje szybciej, ale wyda mniej grzybów.
- „Na rzaz” — w klocku robimy kilka nacięć, na przykład piłą spalinową, na 1/3 grubości pniaka. W nacięcia wpychamy grzybnię ziarnistą i zabezpieczamy ją przed wysychaniem oraz ślimakami, choćby taśmą klejącą.
- „Otwór” — wiercimy w pniaku otwory w rozstawie ok. 10-20 cm i umieszczamy w nich grzybnię ziarnistą albo grzybnię na kołkach. Ten drugi wariant jest wygodniejszy. Otwory zamykamy parafiną lub woskiem pszczelim.
Przerost — kilka miesięcy
Zaszczepioną kłodę wkładamy do foliowego worka z kilkoma niewielkimi dziurkami na wymianę powietrza; alternatywą jest owinięcie folią stretch. Temperatura przerostu to ok. 20 stopni. Przy szczepieniu latem klocki można od razu wystawić na zewnątrz, w cieniste miejsce. Kilka klocków warto ułożyć w stertę i przykryć plandeką.
Inny wariant: głęboki dołek wyłożony na dnie folią. Na folii kładziemy klocki, a dół przykrywamy deskami albo folią i gałęziami.
Przerastanie trwa kilka miesięcy. Długość tego okresu zależy od ilości użytej grzybni, temperatury i przede wszystkim rodzaju drewna — twarde grzybnie przerastają dłużej niż miękkie.
Stanowisko i zimowanie
Do zawiązania owocników polówka potrzebuje dość wysokiej wilgotności względnej, dlatego miejsce w ogrodzie musi być wilgotne i zacienione, osłonięte od wiatru oraz bezpośredniego słońca.
Jeśli uprawa ma przezimować na zewnątrz, konieczne jest zabezpieczenie przed mrozem — liśćmi lub warstwą słomy. Szczególnie dotyczy to klocków wkopanych w ziemię. Drugie wyjście to przeniesienie klocków na zimę do folii, szklarni lub piwnicy i powrót do ogrodu wiosną.
Czego się spodziewać
Owocniki pojawiają się w temperaturze ok. 16-20 stopni, od późnej wiosny do jesieni, zależnie od pogody. Taka uprawa daje grzyby przez 3-6 lat — im twardsze drewno, tym dłużej.
Ścieżka druga: słoma lub trociny
Co trzeba przygotować
Sieczka słomiana albo trociny drzewa liściastego — materiał musi być zdrowy i czysty, bez śladu zapleśnień. Do tego grzybnia ziarnista, worki foliowe wysokotemperaturowe (na przykład do pieczenia w piekarniku), korek z waty i niewielka ilość otrąb pszennych jako dodatek białkowy do substratu z trocin.
Podłoże
Drobno siekaną słomę lub trociny zanurzamy w wodzie na ok. 24 godziny. Ciepła woda przyspiesza nasiąkanie. Drugiego dnia podłoże odstawiamy, żeby okapało z nadmiaru wody. Docelowa wilgotność to 65-70% — sprawdzian jest prosty: przy ściśnięciu substratu w dłoni powinna wylecieć kropelka wody.
Trociny mieszamy z nawilżonymi otrębami pszennymi w ilości ok. 5-10% objętości substratu. Worki napełniamy do 2/3 objętości, żeby zostało miejsce na wymieszanie podłoża z grzybnią, i zawiązujemy.
Pasteryzacja
Napełnione worki wkładamy do garnka z wodą i gotujemy ok. 1 godziny. Potem worek wyjmujemy i pozostawiamy do ostygnięcia. Gotowanie powtarzamy jeszcze raz lub dwa. Wariant parowy wymaga wydłużenia pasteryzacji do 1,5 godziny.
Szczepienie
Grzybnię zbitą, nie sypką, trzeba rozkruszyć na jak najdrobniejsze ziarenka. Pracujemy w czystym pomieszczeniu, bez zanieczyszczeń i pleśni. Ostudzony worek otwieramy i mieszamy podłoże z grzybnią w proporcji 3-5% objętości substratu. Całość ubijamy, żeby stanowiła jedną bryłę, i zamykamy worek watowym korkiem — kultura musi oddychać.
Przerost — 3-4 tygodnie
Worki układamy w czystym pomieszczeniu, w temperaturze ok. 20-25 stopni C. Podłoże powinno przerosnąć po 3-4 tygodniach; termin zależy od ilości grzybni, temperatury i rodzaju materiału. Światło na tym etapie nie ma znaczenia — może być, może go nie być.
Owocowanie
W przerośniętym worku wycinamy kilka otworów o średnicy 1 cm. Nie za dużo, bo podłoże wyschnie. Substrat przenosimy do pomieszczenia o temperaturze ok. 18-20°C, wysokiej wilgotności i dostępie światła dziennego lub sztucznego o natężeniu 300-500 luksów przez ok. 8 godzin na dobę. Pierwsze grzyby powinny pojawić się po ok. 2 tygodniach.
Zbiór
Polówkę zbiera się gromadnie, gdy większość grzybów jest dojrzała. Wyznacznikiem jest kapelusz — w momencie zbioru powinien być jeszcze lekko wypukły.