Zbiór z balotu boczniaka nie jest jednorazowy. Przy prowadzeniu uprawy zgodnie z instrukcją dołączoną do każdego balotu owocniki wychodzą kolejnymi rzutami, a odstęp między nimi mieści się w przedziale 2–4 tygodni.

Ten odstęp bywa mylony z przerwą w pracy hodowcy. Nie jest nią. Powietrze w pomieszczeniu ma pozostać mocno wilgotne także wtedy, gdy z otworów nic nie wystaje. Balot, który w międzyczasie przeschnie, kolejnej fali albo nie wypuści wcale, albo wypuści słabą.

Druga czynność w tym samym okresie dotyczy samych otworów. Po ścięciu owocników zostaje w nich materiał z poprzedniego rzutu — trzeba go stamtąd wybrać.

Krótko, na czym polega obsługa balotu poza zbiorem:

• stałe utrzymywanie dużej wilgotności w pomieszczeniu, również między rzutami,
• usuwanie z otworów pozostałości po wcześniejszych zbiorach.

Planując cykl, warto mieć na uwadze, gdzie leży najkorzystniejszy odcinek uprawy. Najbardziej ekonomiczne są trzy pierwsze rzuty, co odpowiada mniej więcej 2–3 miesiącom prowadzenia balotu. Do tego horyzontu wygodnie jest dopasować kalendarz kolejnych zakupów i wolne miejsce w pomieszczeniu uprawowym.

Nie. W pomieszczeniu, do którego nie dociera żadne światło i nie ma tam lampy, uprawa boczniaka nie zostanie poprowadzona prawidłowo.

Dwa sposoby na spełnienie tego warunku

Przy uprawie w pomieszczeniach zamkniętych światło można zapewnić na dwa sposoby:

• dostęp światła naturalnego — okno, świetlik, otwór doświetlający;
• doświetlanie sztuczne — lampa włączana według ustalonego rytmu.

Oba warianty są dopuszczalne. Jeśli światła dziennego w danym miejscu nie ma, kwestię załatwia oświetlenie sztuczne.

Barwa światła

Przy doborze lampy liczy się barwa. Najlepiej sprawdza się światło o barwie zbliżonej do światła dziennego. To pierwszy z dwóch parametrów, na które warto patrzeć, kupując źródło światła do pomieszczenia uprawowego.

Ile godzin dziennie

Drugi parametr to czas świecenia: około 8-12 godzin na dobę. Nie chodzi o pojedyncze zapalenie lampy przy okazji wizyty w pomieszczeniu, tylko o powtarzalny cykl. Najprościej wpiąć oświetlenie w programator czasowy i przestać o tym pamiętać.

Zakres tej odpowiedzi

Powyższe dotyczy wyłącznie doświetlania. Jest to jeden z warunków uprawy, a nie jej całość — pozostałych parametrów prowadzenia hodowli światło nie zastępuje.

Pytanie „który owocnik już nadaje się do zerwania” jest przy boczniaku źle postawione. Zbiera się nie pojedyncze grzyby, tylko całe karpy.

Cała karpa schodzi razem

Karpa wyrasta z otworu w balocie jako jedno skupisko i tak samo jedno skupisko z niego schodzi. Nie odcina się z niej poszczególnych grzybów — dojrzałą karpę odrywa się od balotu w całości.

Drugi ruch: otwór

Po oderwaniu karpy w balocie zostaje pusty otwór, a w nim pozostałości „korzenia” po zerwanych grzybach. Trzeba je stamtąd delikatnie usunąć. Nacisk na „delikatnie”: chodzi o oczyszczenie miejsca, nie o rozgrzebywanie podłoża.

Zbiór składa się więc z dwóch czynności, nie jednej:

• oderwanie całej karpy od balotu,
• oczyszczenie pustego otworu z resztek po zerwanych grzybach.

Po co to oczyszczanie

Ten sam otwór ma pracować dalej. Wolne, oczyszczone miejsce pozwala nowym zawiązkom boczniaka rozwijać się prawidłowo — i to jest cały powód, dla którego nie kończymy pracy w momencie, gdy karpa trafia do skrzynki.

Woda w tej uprawie nie trafia do podłoża, tylko na podłogę. Samego balotu się nie podlewa.

Nie wstrzykuje się wody do środka — ani przez nacięcie folii, ani przez otwory, które już w niej są. Baloty są tak przygotowane, że taki zabieg jest zbędny. Jedyne, o co trzeba zadbać, to odpowiednia wilgotność pomieszczenia. W warunkach domowych najlepiej zapewnić ją, zlewając wodą posadzkę, na której stoi balot boczniaka.

Opakowanie grzybni na kołkach zawiera 20 sztuk. Ta liczba nie mówi jeszcze, ile klocków zaszczepisz — mówi, ile masz punktów szczepienia do rozdzielenia.

Przelicznik podawany przy produkcie brzmi: 1-2 pniaki o średnicy około 8-25 cm i długości 1-1,5 m. Widełki nie są asekuracją. Wynikają z tego, że liczba kołków jest stała, a drewno nie.

Skąd bierze się rozstrzał

Dwa końce podanego zakresu to dwie zupełnie inne bryły drewna:

• Pniak przy górnej granicy — średnica bliska 25 cm, długość 1,5 m — ma tyle powierzchni, że 20 kołków rozchodzi się na nim w całości. To wariant „jedno opakowanie, jedna kłoda”.
• Pniak przy dolnej granicy — średnica rzędu 8 cm, długość 1 m — zabiera zdecydowanie mniej. Wtedy z jednej paczki obsłużysz dwie sztuki.

Wszystko pomiędzy rozstrzyga się w praktyce, przy konkretnym drewnie. Dlatego zanim złożysz zamówienie, warto po prostu zmierzyć to, co leży w ogrodzie.

Decyzja, którą podejmujesz przy wierceniu

Jeśli masz dwie cieńsze kłody, a jedno opakowanie, stajesz przed wyborem. Możesz rozdzielić kołki po połowie albo zużyć całą paczkę na jedną kłodę.

Różnica jest taka: im więcej punktów szczepienia w jednej kłodzie, tym z większej liczby miejsc grzybnia zaczyna rozrastać się w drewnie. Rozdzielenie tej samej dwudziestki na dwa klocki daje więcej zaszczepionego drewna, ale każdy klocek startuje z mniejszej liczby ognisk. Nie ma tu jednej dobrej odpowiedzi — jest kwestia tego, czy zależy ci na objęciu większej ilości drewna, czy na zagęszczeniu jednego.

Jak policzyć zamówienie

Kolejność jest odwrotna niż zwykle: najpierw drewno, potem paczki. Zbierz przygotowane pniaki, sprawdź ich średnice i długości, przyrównaj do zakresu 8-25 cm i 1-1,5 m. Cztery cienkie klocki metrowej długości to mniej więcej dwa opakowania. Dwa grube pniaki po 1,5 m — również dwa, ale rozeszłyby się po jednym na sztukę.

Drewno wykraczające poza podany zakres — grubsze niż 25 cm albo dłuższe niż 1,5 m — trzeba liczyć osobno. Przelicznik 1-2 pniaków go nie obejmuje i przy takich wymiarach jedno opakowanie nie wystarczy.

Przy zakupie w MykoGo prościej jest dobrać liczbę paczek do zmierzonego drewna niż odwrotnie. Zostawiony zapas kołków nie jest stratą — brakujące kołki w połowie wiercenia już tak.

Odpowiedź na samo pytanie jest krótka: tak, pień o średnicy 80–90 cm można zaszczepić kołkami z grzybnią. Nic tego nie blokuje.

Tyle że „można” i „warto” to dwie różne rzeczy. Przy takiej grubości drewna liczy się nie moment zaszczepienia, tylko moment pierwszych owocników — a ten potrafi być odległy. Grzybnia musi opanować cały ten zapas drewna, zanim zacznie owocować. W przypadku pnia o średnicy 80–90 cm przerost może trwać nawet kilka lat.

Warto to sobie przeliczyć przed zakupem kołków. Jeśli szczepisz taki pień, kupujesz sobie kilka sezonów czekania i obserwowania, czy nic po drodze nie poszło źle. To decyzja do świadomego podjęcia, nie przypadek.

Wymiar, który skraca czekanie

Dużo lepiej sprawdzają się pniaki o średnicy 8–25 cm i długości 1–1,5 cm. W takim drewnie grzybnia przerasta znacznie sprawniej, a bezpośrednim tego skutkiem są szybsze zbiory.

Praktyczny wniosek jest więc taki:

• pień 80–90 cm — zaszczepisz, ale nastaw się na przerost liczony w latach;
• pniaki 8–25 cm — przerost przebiega dużo lepiej, a na grzyby czekasz krócej.

Jeśli zależy Ci na tym, żeby zestaw kołków zaczął pracować w rozsądnym czasie, wybierz drewno z drugiej grupy. Gruby pień zostaw jako opcję dla kogoś, kto ma cierpliwość i miejsce, żeby o nim po prostu zapomnieć na kilka lat.

Odpowiedź na pytanie o najlepszą porę roku brzmi: taka pora nie istnieje, bo termin szczepienia drewnianych pni grzybnią nie jest przypisany do żadnego miesiąca. Znaczenie ma natomiast to, co dzieje się z klockiem przez pierwsze kilka miesięcy po zabiegu — wtedy przerost przebiega najlepiej w temperaturze około 18-25°C. Pytanie o kalendarz warto więc zamienić na pytanie o miejsce: jeśli temperatura na zewnątrz spada poniżej tego zakresu, zaszczepione pnie przechowuje się w pomieszczeniach zamkniętych.

Tak, taki pień można zaszczepić. Rok leżakowania nie jest wyrokiem — jest tylko informacją o tym, ile wody drewno zdążyło oddać.

Wiek kłody to pośrednia miara wilgotności

Od chwili ścięcia drewno wysycha. Im dłużej leży, tym mniej ma w sobie wody. Dlatego pytanie „czy pień z zeszłego roku się nadaje” w praktyce sprowadza się do innego: czy da się przywrócić mu właściwą wilgotność. Grzybnia rozrasta się w drewnie wilgotnym, nie w wysuszonym — i to jest realne kryterium, a nie data wycinki.

Nawadnianie przed szczepieniem

Zanim wbijesz kołki, uzupełnij wodę w drewnie. Do wyboru są dwa sposoby:

• zraszanie pnia wodą przez kilka dni,
• zatopienie kłody w beczce z deszczówką.

Cel w obu przypadkach jest ten sam: doprowadzić drewno do odpowiedniej wilgotności, zanim trafi do niego grzybnia.

Kolejność ma znaczenie

Nawadnianie robi się przed szczepieniem, nie po nim. Kołki wbite w przesuszony pień startują w warunkach, których sam pień nie poprawi. Kilka dni zwłoki na moczenie lub zraszanie kosztuje mniej niż nieudana partia kłód.