Shiitake nie zaczyna owocować tylko dlatego, że grzybnia opanowała już całe podłoże. Ten gatunek czeka na bodziec. W praktyce jest nim gwałtowne wychłodzenie połączone z nasyceniem wodą — na klocku wykonuje się je przez kąpiel, na bloku z trocin przez dobę w lodówce. Bez tego kroku uprawa może stać tygodniami bez żadnej reakcji.
Do tego momentu prowadzą dwie różne drogi. Poniżej obie, z rozpisanymi warunkami.
Droga pierwsza: drewno
Co trzeba mieć:
- świeże pnie, klocki lub gałęzie drzew liściastych o średnicy 10-15 cm,
- grzybnię,
- nylonowy worek albo folię stretch do owinięcia klocka,
- parafinę lub wosk do zaślepienia otworów po szczepieniu.
Drewno bierzemy z drzewa ściętego 1-4 miesiące wcześniej. Średnica 10-15 cm, długość najlepiej około 1 metra. Przy takiej geometrii — długie i stosunkowo cienkie — otwory wierci się co 10-15 cm, o średnicy 10-15 mm, i wypełnia grzybnią ziarnistą. Przy grzybni na kołkach otwór ma tę samą średnicę co kołek i jest o 5-10 mm głębszy. Po umieszczeniu grzybni każdy otwór zabezpieczamy parafiną albo woskiem pszczelim, żeby nie wysychała.
Zaszczepiony klocek owijamy folią, wkładamy do worka albo układamy w cieniu w tunelu foliowym lub szklarence. Potrzebna jest wysoka wilgotność i temperatura wyższa niż przy boczniaku: 22-28 stopni. Przerost klocka trwa średnio 6-12 miesięcy — zależnie od warunków i rodzaju zaszczepionego drewna.
Gdzie stoją klocki
Miejsce uprawy powinno być wilgotne i zacienione, osłonięte od wiatru i od bezpośredniego słońca. Palące słońce dyskwalifikuje stanowisko. Wiosną, przy niskich temperaturach, do przerostu można wykorzystać tunel foliowy albo szklarenkę. W pomieszczeniach shiitake uprawia się przez cały rok.
Przerośnięte klocki wczesną wiosną i późną jesienią trzymamy w tunelu lub szklarni, latem mogą stać bezpośrednio w ogrodzie, w cieniu i zaciszu. Przez cały czas chronimy je przed wysychaniem i przed większymi mrozami. Przy silnych mrozach klocki przenosimy tam, gdzie temperatura nie spada poniżej -5 stopni, albo zabezpieczamy je jak inne rośliny ogrodowe.
Moment szoku
Przerośnięty klocek pobudzamy do wydania owocników, zanurzając go na 1-2 dni w wodzie o temperaturze 10-15 stopni. Po namoczeniu wraca na miejsce uprawy. Klocek można też wkopać w ziemię na głębokość około 20 cm — grzybnia czerpie stamtąd między innymi wilgoć. Po każdym zbiorze dajemy grzybni miesiąc odpoczynku i powtarzamy zanurzenie w zimnej wodzie na 1-2 dni.
Kiedy zbierać
Kapelusz powinien mieć około 5-7 cm, a jego brzegi być jeszcze podwinięte do środka. Trzonek odcinamy około 2 cm od kapelusza.
Droga druga: trociny
Co trzeba mieć:
- sieczkę słomianą lub trociny z drzewa liściastego — materiał zdrowy i czysty, bez śladów zapleśnienia,
- grzybnię ziarnistą,
- worki foliowe wysokotemperaturowe, na przykład do pieczenia w piekarniku,
- korek z waty,
- niewielką ilość otrąb pszennych jako dodatek białkowy do substratu z trocin.
Podłoże
Drobno siekaną słomę albo trociny liściaste moczymy w wodzie przez około 24 godziny. Ciepła woda przyspiesza nasiąkanie. Drugiego dnia zostawiamy materiał do okapania z nadmiaru wody. Docelowa wilgotność to 65-70% — przy ściśnięciu substratu w dłoni powinna wypłynąć kropla wody.
Tak nawilżone podłoże sypiemy do worków. Trociny mieszamy wcześniej z nawilżonymi otrębami pszennymi w ilości około 5-10% objętości substratu. Worki napełniamy do 2/3 objętości, żeby zostało miejsce na wymieszanie podłoża z grzybnią, i zawiązujemy.
Napełnione worki wkładamy do garnka z wodą i gotujemy około godziny. Potem wyjmujemy i studzimy. Gotowanie powtarzamy jeszcze raz lub dwa. Alternatywa to gotowanie na parze — wtedy czas pasteryzacji wydłużamy do 1,5 godziny.
Szczepienie
Zbitą grzybnię rozkruszamy na możliwie drobne ziarna. Pracujemy w czystym pomieszczeniu, bez zanieczyszczeń i pleśni. Otwieramy ostudzony worek i mieszamy podłoże z grzybnią w proporcji 3-5% objętości substratu. Całość ubijamy, żeby stanowiła jedną bryłę, i zamykamy worek watowym korkiem — kultura musi oddychać.
Przerost
Worki układamy w czystym pomieszczeniu, w temperaturze około 25 stopni. Podłoże powinno zostać przerośnięte po 2-3 miesiącach. Czas zależy od ilości grzybni, temperatury i rodzaju użytego materiału. Na tym etapie obecność światła nie ma znaczenia.
Moment szoku
Przerośnięte podłoże tworzy zbity, jednolity blok. Zdejmujemy worek foliowy, a substrat umieszczamy na dobę w lodówce — to odpowiednik kąpieli, którą stosuje się przy klockach. Dopiero po tym zabiegu kultura zaczyna wiązać owocniki.
Warunki owocowania
Shiitake najlepiej owocnikuje w 12-18 stopniach i przy wilgotności powietrza rzędu 90%. Praktyczny sposób na taką wilgotność: trochę wody na tacce, substrat ustawiony na talerzyku, żeby nie miał bezpośredniego kontaktu z wodą, całość nakryta przezroczystą folią. Sprawdza się też większe akwarium — pod warunkiem przewietrzania uprawy kilka razy na dobę. Na tym etapie podłoże potrzebuje dostępu światła, inaczej niż podczas przerostu.
SHIITAKE Twardziak jadalny, Lentinus edodes, Houževnatec jedlý.
Dzięki za instrukcje. Moje grzybki Shii Take już rosną Na razie pierwszy rzut. Mam nadzieje, że również uda się je rozmnożyć.
Witam serdecznie. Zwracam się z prośbą o kolejne kroki hodowli grzybów shiitaki. Otrzymałem zamówione w internecie, sterylne podłoże do hodowli grzybów shiitaki(4l)W zamkkniętym foliowym worku,lekko ubite z wacikiem do dostępu powietrza. Niestety nie ma do tego żadnej instrukcji jak postępować dalej. Bardzo proszę o wskazówki co dalej z tym robić. Z góry serdecznie dziękuję. Mój e-mail to:mv8@interia.pl
Z wiadomości od eksperta uprawiającego grzyby Shiitake wiem, że właściwości lecznicze i prozdrowotne mają grzyby uprawiane jedynie na drewnie shiitake. Grzyby shiitake uprawiane na innych podłożach, mają jedynie właściwości odżywcze i smakowe.